Ketojenik Diyet

Son yıllarda oldukça popüler olan ketojenik diyet ilk olarak 1920’li yıllarda epilepsi hastalarında uygulandı daha sonraları sağlıklı bireylerde de uygulanmaya başlanmıştır. Ketojenik diyet, yüksek yağ, yeterince protein ve düşük karbonhidratlı bir diyettir. Yağların kullanılması kanda keton cisimciklerinin açığa çıkmasına yol açar. Bu nedenle diyet ‘Ketojenik Diyet (KD)’ olarak adlandırılmaktadır.

Ketojenik diyet genellikle %80 yağ, %15 protein ve %5 karbonhidrattan oluşmaktadır. Yağın, karbonhidrat ve proteine oranı 2:1 ila 4:1 arasında değişmektedir. Türkiye’de 2000 kalori tüketen çoğunluk %55 Karbonhidrat, % 25 Protein, % 20 Yağ tüketmektedir. Ketojenik beslenmede 2000 kalori ihtiyacı olan kişi için, % 10 Karbonhidrat, % 45 protein, %45 yağ tüketimi tavsiye edilmektedir.

 

Obezite tedavisinde düşük karbonhidratlı (60 ila 130 gram) ve çok düşük karbonhidratlı (0 ila <60 gram)diyetler, kısa vadeli kilo kaybı için düşük yağlı diyetlere göre daha etkilidir, fakat yapılan çalışmalar uzun vadeli kilo kaybı için ketojenik diyetlerin uygun olmadığı yönündedir (1). Ketojenik diyet ile enerji, proteinler, mineraller, vitaminlerde eksiklikler, lipidler, doymuş yağ ve kolesterolde ise fazlalıklar meydana gelir. Böyle bir diyetin kullanılması, özellikle çocuklarda, uygulama ve izlemde özel dikkat ve monitarizasyon gerektirir.

Ketojenik diyet diyetisyen kontrolünde uygulanmalıdır. Obez bireylerde kısa süreli, sağlıklı bireylerde ise uzun süreli uygulanabilir.

 

Ketojenik Diyetin Faydaları

  • Tip 2 Şeker hastalığı riskini azaltmaktadır. Kandaki şeker miktarı normal düzeyde kalmaktadır.
  • Sağlıklı yaşam süresini artırmaktadır.
  • Kalp hastalıkları riskini azaltmaktadır. LDL kolesterolu, trigliseritleri azaltarak, HDL kolesterolü artırarak kalp hastalıkları riskini azaltmaktadır.
  • Kanser riskini azaltır. Kanser hücreleri şeker kullanarak çoğalmaktadır, fakat yağ metabolizması çok düşüktür.
  • Beyin ve nörolojik hastalık riskini azaltır. Mitokondri fonksiyonu artar, beyinde kynurenik asit(C10H7NO3)nöroprotektif maddeyi artırarak, Alzheimer, parkinson, epilepsi ve felç hastalıkları riskini azaltmaktadır.

Ketojenik Diyetin Yan Etkileri

Normal sağlıklı insanda, ketojenik beslenme metabolizmayı, karbonhidrat yakan değil, yağ yakan ketojenik metabolizmaya dönüştürmektir. İlk 1-2 haftalık süreçte aşağıdaki yan etkiler görülmektedir.

  • Baş ağrısı
  • Nefes kokması
  • Kabızlık, mide bulantısı
  • Moralsizlik
  • Uykusuzluk
  • Beyin bulanıklığı
  • Sekste isteksizlik

Uzun Dönem Etkileri; kas erimesi, hafıza zayıflaması, sürekli açlık hissi, böbrekte taş oluşumu, karaciğerde yağ birikmesi, hormonal dengesizlik olarak tanımlanmaktadır.

 

(1) Nordmann, A. J., Nordmann, A., Briel, M., Keller, U., Yancy, W. S., Brehm, B. J., & Bucher, H. C. (2006). Effects of low-carbohydrate vs low-fat diets on weight loss and cardiovascular risk factors: a meta-analysis of randomized controlled trials. Archives of internal medicine, 166(3), 285-293.